Các mặt hàng chính Việt nam xuất khẩu sang Nhật và tiềm năng tăng trưởng

Nhật Bản tiếp tục là thị trường mũi nhọn của Việt Nam, thường xuyên đứng thứ 4 trong các điểm đến thương mại chủ lực. Năm 2023, kim ngạch xuất khẩu Nhật đạt khoảng 23,31 tỷ USD, cho thấy đà tăng ổn định trong thập kỷ qua (từ 14,7 tỷ USD năm 2014 lên 23,3 tỷ USD năm 2023). Con số này khẳng định vai trò then chốt của thị trường Nhật trong cơ cấu hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Trung tâm WTO

Bước sang 2024, thương mại song phương phục hồi tích cực: tổng kim ngạch Việt Nam – Nhật Bản đạt 46,20 tỷ USD; trong đó xuất khẩu Nhật của Việt Nam lên 24,61 tỷ USD, tăng 5,55% so với 2023, giúp Việt Nam xuất siêu sang Nhật. Xu thế này phản ánh nhu cầu ổn định của người tiêu dùng Nhật với hàng Việt – đặc biệt ở các ngành dệt may, gỗ, điện tử – và lợi thế thuế quan từ các FTA như CPTPP, RCEP, VJEPA mà doanh nghiệp đang tận dụng ngày càng tốt hơn.

Dữ liệu cập nhật 7 tháng đầu năm 2025 cho thấy đà tăng tiếp tục: xuất khẩu Nhật đạt gần 15,15 tỷ USD, tăng 10,4% so với cùng kỳ 2024; riêng tháng 7/2025 đạt 2,34 tỷ USD, tăng 4,4% so với tháng trước. Cán cân thương mại 7 tháng ghi nhận thặng dư ~1,37 tỷ USD cho Việt Nam, nhờ tăng trưởng tốt ở nhiều nhóm hàng. Những tín hiệu này củng cố triển vọng xuất khẩu Nhật trong nửa cuối 2025, đồng thời mở rộng dư địa thị phần cho doanh nghiệp Việt trong các chuỗi cung ứng tại Nhật Bản.

Tổng thể, “bức tranh” xuất khẩu Nhật của Việt Nam hiện nghiêng về tăng trưởng bền vững, được nâng đỡ bởi nhu cầu ổn định, ưu đãi FTA và năng lực đáp ứng tiêu chuẩn cao của doanh nghiệp. Các trụ cột xuất khẩu Nhật tiếp tục xoay quanh: dệt may; phương tiện vận tải & phụ tùng; máy móc, thiết bị, dụng cụ & phụ tùng; gỗ & sản phẩm gỗ; thủy sản; cùng sản phẩm điện tử và linh kiện. Đây sẽ là nền móng để bài viết đi sâu phân tích cơ hội – thách thức cũng như giải pháp tối ưu thị phần xuất khẩu Nhật trong giai đoạn tới.

2. Nhóm ngành hàng xuất khẩu Nhật chủ lực

Dệt may tiếp tục giữ vai trò trụ cột trong cơ cấu xuất khẩu Nhật của Việt Nam. Năm 2023, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 4,05 tỷ USD, chiếm gần 17,4% tổng giá trị xuất khẩu sang Nhật Bản. Sản phẩm dệt may Việt Nam được người tiêu dùng Nhật đánh giá cao nhờ chất lượng, độ bền và giá cả cạnh tranh. Đây cũng là ngành hàng tận dụng tốt các ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại như VJEPA và CPTPP, giúp hàng hóa Việt Nam dễ dàng thâm nhập và giữ vững thị phần.

Nhóm phương tiện vận tải và phụ tùng đạt kim ngạch khoảng 2,94 tỷ USD năm 2023, chiếm 12,6%. Trong những năm gần đây, nhu cầu nhập khẩu linh kiện, phụ tùng ô tô, xe máy và phương tiện vận tải tại Nhật có xu hướng tăng, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Việt Nam mở rộng xuất khẩu. Đây là nhóm hàng có tốc độ tăng trưởng ổn định, đóng góp quan trọng vào tổng kim ngạch xuất khẩu Nhật.

Năm 2023, Việt Nam xuất khẩu sang Nhật nhóm hàng máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng với kim ngạch khoảng 2,7 tỷ USD, chiếm gần 11,7%. Mặc dù có giai đoạn sụt giảm do nhu cầu toàn cầu chững lại, nhưng đây vẫn là nhóm hàng quan trọng, phản ánh năng lực sản xuất công nghiệp và cơ khí chế tạo của Việt Nam.

Gỗ và sản phẩm gỗ là một trong những điểm sáng trong cơ cấu xuất khẩu Nhật. Riêng quý 1/2025, kim ngạch đạt 510,9 triệu USD, tăng 21,8% so với cùng kỳ năm trước. Nhật Bản vốn là thị trường truyền thống, ưa chuộng đồ gỗ nội thất và sản phẩm chế biến từ gỗ Việt Nam, nhờ giá thành hợp lý và đáp ứng tiêu chuẩn môi trường.

Thủy sản Việt Nam xuất khẩu sang Nhật Bản đạt 965 triệu USD trong năm 2023. Mặc dù có giai đoạn giảm sút do quy định kiểm soát an toàn thực phẩm, đây vẫn là mặt hàng nông sản quan trọng. Tôm, cá ngừ và cá tra là những sản phẩm chủ lực, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng lớn tại thị trường Nhật – một trong những thị trường thủy sản khó tính bậc nhất thế giới.

Nhóm sản phẩm điện tử và linh kiện, bao gồm máy vi tính, điện thoại và các bộ phận điện tử, đạt kim ngạch 6,03 tỷ USD trong năm 2023. Trong quý 1/2025, nhóm này đạt 503,4 triệu USD, chiếm 7,87% tổng xuất khẩu Nhật. Đây là nhóm hàng có tiềm năng lớn nhờ nhu cầu công nghệ cao tại Nhật và sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, nơi Việt Nam dần trở thành điểm đến sản xuất mới.

Giày dép là nhóm hàng xuất khẩu truyền thống của Việt Nam, đạt kim ngạch khoảng 1,08 tỷ USD năm 2023. Với lợi thế chi phí sản xuất cạnh tranh, mẫu mã đa dạng và đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng cao, giày dép Việt Nam đã khẳng định được vị thế tại thị trường Nhật Bản.

Như vậy, các nhóm ngành hàng chủ lực trong cơ cấu xuất khẩu Nhật của Việt Nam gồm dệt may, phương tiện vận tải, máy móc thiết bị, gỗ, thủy sản, điện tử – linh kiện và giày dép. Đây không chỉ là trụ cột thương mại song phương mà còn là nền tảng để doanh nghiệp Việt mở rộng thị phần trong giai đoạn tới.

3. Đặc điểm thị trường xuất khẩu Nhật

Thị trường Nhật Bản vốn được đánh giá là khó tính bậc nhất châu Á, đòi hỏi rất cao về chất lượng sản phẩm, độ bền, độ an toàn và yếu tố thân thiện với môi trường. Người tiêu dùng Nhật không chỉ quan tâm đến mẫu mã mà còn chú trọng đến xuất xứ, quy trình sản xuất, khả năng truy xuất nguồn gốc và mức độ tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế. Đây chính là rào cản lớn đối với nhiều doanh nghiệp Việt Nam khi muốn đẩy mạnh xuất khẩu Nhật, bởi chỉ những sản phẩm đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn khắt khe mới có thể tồn tại bền vững tại thị trường này. Tuy nhiên, đặc thù này cũng giúp hàng hóa Việt Nam có cơ hội nâng cấp chất lượng, xây dựng thương hiệu uy tín và mở rộng chỗ đứng lâu dài.

Bên cạnh yêu cầu khắt khe, Nhật Bản lại là thị trường có tiềm năng lớn nhờ quy mô nhập khẩu hàng hóa đứng top đầu thế giới. Đặc biệt, các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam tham gia cùng Nhật như CPTPP, RCEP và VJEPA đã tạo ra ưu thế đáng kể. Những cam kết cắt giảm thuế quan và mở rộng thị trường từ các FTA này đang giúp hàng Việt gia tăng sức cạnh tranh, nhất là trong các ngành dệt may, gỗ, thủy sản và điện tử. Doanh nghiệp biết tận dụng cơ hội từ ưu đãi thuế quan, đồng thời nâng cấp chất lượng, sẽ tối ưu được lợi ích từ hoạt động xuất khẩu Nhật.

Như vậy, có thể thấy đặc điểm lớn nhất của thị trường Nhật Bản là sự kết hợp giữa tính khó tính và tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để doanh nghiệp Việt khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nếu nắm vững yêu cầu thị trường và áp dụng các chuẩn mực quốc tế, hàng hóa Việt Nam hoàn toàn có thể mở rộng thị phần, duy trì đà tăng trưởng bền vững trong hoạt động xuất khẩu Nhật.

4. Giải pháp doanh nghiệp để tận dụng cơ hội xuất khẩu Nhật

Để gia tăng lợi thế cạnh tranh trong hoạt động xuất khẩu Nhật, doanh nghiệp Việt Nam trước hết cần nâng cao chất lượng sản phẩm và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế. Việc áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO, tiêu chuẩn môi trường như eco-label hay chứng nhận an toàn thực phẩm HACCP giúp hàng hóa đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường Nhật Bản. Chất lượng ổn định không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì đối tác lâu dài mà còn xây dựng được uy tín thương hiệu, tạo lợi thế cạnh tranh so với các nước cùng xuất khẩu vào Nhật.

Song song đó, việc đa dạng hóa sản phẩm và đẩy mạnh chế biến sâu cũng là hướng đi cần thiết. Với nhóm hàng gỗ, doanh nghiệp nên tập trung vào sản phẩm nội thất có giá trị gia tăng thay vì chỉ xuất khẩu gỗ thô. Với thủy sản, cần phát triển các dòng sản phẩm chế biến sẵn, đóng gói hút chân không, phù hợp với nhu cầu tiêu dùng nhanh của người Nhật. Riêng nhóm điện tử và linh kiện, doanh nghiệp cần đầu tư công nghệ cao để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn Nhật Bản. Đây là những bước đi thực tế để tối ưu kim ngạch xuất khẩu Nhật.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần chú trọng xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại. Việc tham gia hội chợ quốc tế tại Tokyo, Osaka, kết nối qua các sàn thương mại điện tử B2B hay hợp tác với các nhà nhập khẩu lớn sẽ giúp hàng Việt tăng nhận diện tại thị trường Nhật. Bên cạnh đó, doanh nghiệp không nên bỏ qua ưu đãi từ các hiệp định CPTPP, RCEP hay VJEPA. Các hiệp định này giúp giảm đáng kể thuế quan, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường. Nếu kết hợp đồng bộ các giải pháp từ nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm, xây dựng thương hiệu đến tận dụng ưu đãi thuế quan, doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể khai thác hiệu quả tiềm năng xuất khẩu Nhật và mở rộng thị phần bền vững trong thời gian tới.

5. Kết luận về tiềm năng xuất khẩu Nhật

Có thể khẳng định rằng các nhóm ngành hàng chủ lực như dệt may, điện tử – linh kiện, gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản và giày dép tiếp tục đóng vai trò then chốt trong cơ cấu xuất khẩu Nhật của Việt Nam. Đây là những lĩnh vực đã chứng minh được khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn cao của thị trường, đồng thời mang lại kim ngạch ổn định qua nhiều năm. Bên cạnh đó, những ngành hàng mới nổi như máy móc, phương tiện vận tải và phụ tùng cũng đang góp phần đa dạng hóa cơ cấu xuất khẩu, tạo thêm lợi thế cạnh tranh.

Nhật Bản tuy là thị trường khó tính, nhưng lại có tiềm năng rất lớn cho doanh nghiệp Việt Nam. Người tiêu dùng Nhật đòi hỏi sản phẩm không chỉ đạt chất lượng cao mà còn phải thân thiện với môi trường, có tính bền vững và truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Điều này đặt ra thách thức lớn nhưng cũng mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam nâng cấp quy trình sản xuất, chuẩn hóa chất lượng và khẳng định thương hiệu quốc gia. Nếu nắm bắt tốt, đây sẽ là thị trường giúp Việt Nam duy trì tăng trưởng ổn định và nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong bối cảnh các hiệp định thương mại tự do như CPTPP, RCEP hay VJEPA đang phát huy tác dụng, doanh nghiệp cần chủ động tận dụng ưu đãi thuế quan, nâng cao chất lượng sản phẩm và đẩy mạnh xây dựng thương hiệu. Đây là giải pháp then chốt để không chỉ mở rộng thị phần xuất khẩu Nhật mà còn tạo dựng hình ảnh hàng hóa Việt Nam bền vững, uy tín trên trường quốc tế. Như vậy, thị trường Nhật Bản sẽ tiếp tục là điểm đến chiến lược nếu doanh nghiệp Việt biết tận dụng cơ hội, vượt qua rào cản và hướng tới giá trị lâu dài.

Plan Do See chuyên kết nối xuất nhập khẩu Việt Nam - Nhật Bản, quý khách đang có sản phẩm muốn tiếp cận thị trường Nhật Bản, vui lòng gửi thông tin sản phẩm qua Hotline: 0969 468 619, để được tư vấn!